تبلیغات
ALBORZ KANDU البرز کندو - سالنامه زنبورداری تابستان
اکسیر،عسل طبیعی از جنگل های سرزمین دو خورشید(سوادکوه)
تاریخ : شنبه 8 شهریور 1393
نویسنده : عبدالله خادمی

تیر ماه

در خیلی از کشورهای سر سبز جهان که از باران کافی بر خوردار اند در ماههای خرداد و تیر حتی اغلب مرداد بیشترین مقدار عسل سالیانه از هر کندو برداشت می شود . کشور ما با وسعتی بیش از5/1میلیون کیلومتر مربع و داشتن حدود 5/1میلیون کندوی زنبور عسل در حال حاضر که بطور متوسط یک کندو در هر کیلومتر مربع و یا هر 100 هکتار می شود می بایست معمولا

بهشتی برای زنبورداری باشد . متاسفانه خشکی هوا و کمی فوق العاده باران (باستسنای استانهای شمالی ) و در نتیجه فقدان گیاهان وحشی و اهلی عسل خیز وضع را بطریقی تغییر داده که عملا استعدادی مناسب با وسعتش برای زنبورداری نمی تواند از خود نشان دهد در مقابل این ضعف دارای نکته جالبی هم می باشد که آن عبارت از متفاوت بودن آب و هوا در مناطق مختلف آن است . بدین طریق که در تابستان هنگامی که هوای آبادان و اهواز بیش از 45 درجه بالای صفر است در ارتفاعات متوسط ایران مرکزی و یا در مناطق کوهستانی گیلان و مازندران گرمای هوا حدود 25 درجه را نشان می دهد . همین وضع زمستانش هم مثلا بین بوشهر و تبریز و یا بند رعباس و مشهد صادق است . بنا براین می تون معتقد شد که در هر فصل از سال نقاطی در ایران وجود دارند که یرای زنبور داری مناسبند . با مهاجرتدادن کندو ها به آن نقاط مدت و امکاات فعالیت زنبورها طویل تر و بهتر شده و قادر به جمع آوری عسل زیاد تری میگردند . هر گاه امکان مهاجرت دوم و سومی  وجود داشته باشد باز سطح محصول عسل سالیانه زنبورستان بالاتر میرود . ولی این را هم باید فورا اضافه کرد که این نقاط را باید قبلا شناخت و بطور تقریب دانست که در چه تاریخ چه گلی در کجا باز شده و شهد می دهد و به همانجا مهاجرت کرد . این مهاجرتها باید تنها به نقاطی انجام گیرد که از لحاظ گیاه یا گیاهان عسلخیز غنی باشد و گرنه خوش آب و هوا بودن منطقه کافی نیست و مسئله ای را برای زنبورها و زنبور داران حل نمی کند . اوایل تیر ماه وقت مهاجرت دادن کندو هاست . در خیلی از مناطق کشور فصل گل گیاهان عسلخیز در این ماه و اغلب حتی اوایل تا اواسط خرداد ماه پایان یافته است و هر گاه بخواهیم محصول عسل جالبی برداریم باید حتما کندو ها را به نقاط کوهستانی که گلهای فراوان داشته باشند مهاجرت داد. این مهاجرت و یا مهاجرتها با وجود همه مزاحمتهائی که ایجاد می کند در شرایط کشور ما حتی در شرایط مناطق سر سبز استانهای شمالی ایران از طرفی غیر قابل احتراز بوده و از طرف دیگر از نظر اقتصادی حتما لازمند و مسلم اینکه به نفعش می ارزند گیاهانی که در تیر و مرداد می توانند بیشترین عسل را در ایران بدهند آویشن و اسپرس می باشند .آویشن در مناطق مرتفع یعنی ارتفاعات بیش از 2000 متر بصورت بوته و به حالت وحشی و خود رو دیده می شوند . اسپرس را که گیاهی علوفه ایست در مناطقی که آب کافی وجود داشته باشد و معمولا در رتفاعات حدود 1000 متر می کارند

   اگر کندو در یک نقطه در تمام سال باقی مانده و مهاجرت داده نشود در صورت مساعد بودن منطقه ار آن سالیانه 7الی 8 کیلو عسل انتظار نباید داشت . و حال آنکه همین کندو را اگر سالیانه چند بار به نقاط پر گل مهاجرت دهند می توان 50 کیلو و حتی بیشتر عسل بدهد . هر زنبورستان باید اقلا یک قاپان در اختیار داشته باشد و آنرا زیر قویترین کندو بگذارند . تغییرات وزن همین یک کندو را زنبور دار در یک دفتر چه و یا کاغذ یا داشت و با روزهای پیش مقایسه نماید . بدین وسیله در جریان فعالیت روزانه همه جمعیتها ی زنبورستانش کم و بیش قرار میگیرد و بهتر می تواند تشخیص دهد که آیا زنبور ها روزانه عسل می آورند یا نه مهمتر آنکه زنبور دار بکمک قپان زمان ختم شهد آوری جمعیتها در یک منطقه را بهتر تشخیص می دهد و کندو ها را بموقع به مناطق دیگری که شهد دهی گلها یشان تازه شروع شده و یا بزودی شروع خواهد شد انتقال می دهد . در نتیجه زنبور ها را در منطقه ای که شهدش تمام شده سر گردان و بیکار نمیگذارد تا بفکر بچه دادن بیفتد و دیگر عسلی به کندویشان نیاورند . یادداشتهایی را که در آنها وزنها را نوشته نباید پس از پایان شهد دهی گیاهان دور انداخت بلکه آنها وزنها را نوشته نباید پس از پایان شهد دهی گیاهان دور انداخت بلکه آنها را نگهداشته و با یادداشتهایی که در سالهای بعد و بعد تر تهیه می نماید مقایسه نمود ه تا هم وضع منطقه از لحاظ عسل دهی برای زنبوردار  روشن گردد و هم از آنها در تنظیم یک تقویم مهاجرت خصوصی سالیانه (تنها برای کندوهای خودش )استفاده کند . اگر وزن یک کندو کمی بعد از غروب آفتاب را با وزن همان کندو در صبح زود روز بعد مقایسه شود همیشه مقداری کمبود وزن در صبح روز بعد مشاهده می گردد . این موضوع نباید زنبور دار را ناراحت و نگران کند و یا وی را به تعجب وا دارد . دلیلش اینست که زنبورها شهد هایی را که در روز با خود از خارج می آورند تقریبا بهمان صورت خام در داخل کندو سلولها می گذارند و شبها که نمی توانند به خارج از کندو پرواز کنند و بیکار ند شهد ها را از داخل سلولها مکیده رویشان کار کرده و غلیظ می نمایند تا تبدیل به عسل شود . برای اینکه شهد را غلیظ کنند مقداری از آبش را جذب بدنشان نموده و مقداری دیگر را بصورت بخار در می آورند . بخار حاصله را از راه سوراخ پرواز بخارج می فرستد که در نتیجه آن وزن کندو صبح روز بعد کم می گردد . با پایان یافتن تیر ماه سال زنبورها نیز کم کم به انتهایش نزدیک می شود . گواینکه زنبورها هم  عسل به کندو می آورند ولی مقدارش از ماههای پیش معمولا خیلی کمتر است . در نتیجه ملکه هم باید مرتب روزانه تعداد کمتری تخم بگذارد . ادامه این کار وضع محصول عسل سال بعد را به خطر می اندازد . چه زنبورهائی که از مرداد و شهریور و مهر متولد می شوند جمعیتهای زمستانی و اوایل بهار سال بعد را تشکیل می دهند . اگر ملکه در این ماهها کم تخم بگذارد جمعیت آن در زمستان و اوایل بهار سال آینده ضعیف مانده و قادر به جمع آوری شهد از گلها ی در ختان مویوه نخواهند شد . از همین حالا زنبور دار باید بفکر زنبور هایش بوده و از همه عواملی که در قوی ماندن جمعیتهایش موثرند استفاده کند . اگر در طبیعت شهد نباشد روزانه مقداری شربت و یا بهترین عسل مخلوط با آب در اختیار زنبور ها قرار دهد تا ملکه گول خورده و بخیال اینکه شهد از خارج وارد کندو می شوداز تعداد تخمهای روزانه اش نکاهد . بعلاوه تغذیه تقویتی و بدنبالش تغذیه زمستانی را  بعد از برداشت آخرین محصول عسل فوری شروع کندو بدون وقفه ادامه داده و به پایان برسانید.

 

مرداد ماه

اگر اردیبهشت و خرداد و تیر ماه زمانی است که زنبوردار برنامه ریزی بخصوص تقویت جمعیتها برای سال بعد می باشد . چه در همین ماه ستونهای اصلی زنبورداری برای سال آینده پایداری می گردد . از تخمهایی که از مرداد ماه به بعد گذاشته می شوند زنبورهائی تولد خواهند یافت که پاییز و زمستان و حتی مدت نسبتا کوتاهی از بهار زنده مانده و داخل کندو فعالیت لازم را انجام خواهند داد. در اواخر زمستان تعداد زنبورهای جمعیت هر چه زیاد تر باشد ملکه نیز تعداد بیشتری تخم خواهد گذاشت و در نتیجه جمعیت بسرعت قوی شده و حتی از شهد گلها ی درختان میوه یک محصول نسبتا جالب تحویل زنبوردار خواهد داد . بنابراین به نفع زنبوردار است که در مرداد ماه جمعیت را تقویت و ملکه را تحریک به تخمگذاری هر چه بیشتر بنماید و این کار اقلا تا 2 ماه بعدش حتما ادامه دهد . با این حساب ملکه هر چه در این مدت بیشتر تخمگذاری نماید در اواخر زمستان و اولیل بهار تعداد زنبورهایش بیشتر قویتر خواهد بود . کارهای لازمی که در این ماه باید عملی گردد در صورت اجراء نشدن دیگر در بهار آینده جبرانش ممکن نیست . بزرگترین وظیفه زنبورداردر این ماه مبارزه با کم شدن سریع فعالیت تخمگذاری روزانهملکه است که به 2 عامل بستگی دارد :

     1_طول روز گواینکه ملکه داخل کندو و در تاریکی بسر می برد و معمولا شب و روز را نباید بتواند تشخیص دهد ولی عملا دیده می شود که طول روز در تعداد تخمی که وی روزانه می گذارد موثر است بطوری که در بهار که طول روز مرتب دراز تر می گردد ملکه هم هر روز تعداد بیشتری تخم می گذارد تا در روز پیش از اواسط تیر ماه که روز ها مرتب کوتاهترمی شوند ملکه هم از تعداد تخمی که می گذارد روزانه معمولا می کاهد . از آنجائیکه طویل و کوتاه کردن روزها از قدرت ما خارج است از این راه قدر نیستیم در جلوگیری از کم شدن تخمگذاری ملکه اثری بگذاریم سعی میکنیم بکمک تغذیه کمبود ملکه را جبران کنیم .

2-تغذیه : تعداد تخمی که ملکه می گذارد با مقدارغذایی که روزانه وسیله کار گران وارد کندو می گردد نیز بستگی مستقیم دارد یعنی هر اندازه مقدار غذایی که در روز وارد کندو می شود بیشتر باشد ملکه هم بهمان نسبت روزانه بیشتر تخم می گذارد و هر چه روزانه کمتر غذا وارد کندو گردد از شدت تخمگذاریش می کاهد مقدار غذاو نوع آن بر خلاف عوامل قبلی (طول روز )در اختیار ما است و برخی می توان نوعش را عوض و یا مقدارش را کم و زیاد کرد . امروزه در زنبور داری از این عامل با هدفهای مختلف بهره برداری می شود . با استفاده از همین عامل در مرداد ماه به تغذیه تحریکی جمعیتها (به فصل بیو تکنولرژی مراجعه شود ) می پردازیم تا اگر چه نمی توان بالکی مانع کم شدن تخمگذاری ملکه شد ولی این کاهش اجباری را به حداقل ممکنه تقلیل داد . مقدار محصول عسلی را که هر یک از جمعیتها ی زنبورستان سالیانه به کندو می آورند با توجه به مساوی بودن قدرت داخلی جمعیتها و یکسان بودن شرایط طبیعی برای همه آنها بعضی بیشتر و برخی کمتر است . با استفاده از شناسنامه جمعیتها مقدار عسل همه کندو ها را جمع و به تعداد کندوها تقسیم میکنند . عددی که بدست می آید مقدار متوسط عسل زنبورستان است (فصل تکنولرژی ). جمعیتها یی که کمتر از متوسط زنبورستان عسل داده اند باید هر چه زود تر ملکه شان را عوض کرد. چون کمی و زیادی محصول از خواص ارثی ملکه است که آنرا به بچه هایش که کار گران باشند انتقال می دهد . اگر تهیه ملکه ممکن نبود آنرا با یکی از بچه های مصنوعی و یا یک پس بچه می توان متحد کرد . طبیعت هم همین کاررا بطرزی دیگر همیشه انجام داده است و باز هم می دهد . در سالهائی که شهد کم است یا بدلیل سرمای غیر منتظره و یا بارانهای زیاد زنبورها نتوانند و یا فرصت کافی برای جمع آوری شهد نداشته باشند تنها جمعیتهای قوی و فعال قادر به جمع آوری شهد برای زمستانشان خواهند بود . جمعیتهای ضعیف و یا غیر فعال شهد کمتری به کندو می آورند که حد اکثر تا اواسط زمستان تمام می شود و زنبور هایشان از گرسنگی می میرند یعنی بطور طبیعی ضعیف ها حذف شده و تنها جمعیت های قوی زنده می مانند .

 

بدین طریق ملاحظه می شود که طبیعت خودش هم پرورش دهنده خوبی برای زنبور عسل است . زنبور دار هم باید همین کار طبیعت را با دقت تمام و در همه سالها زنبور داریش با استفاده از امکاناتی که در اختیار دارد تقلید و تکرار نماید چنین زنبور داری همیشه در کارهایش موفق خواهد بود . یکی از کار های خوبی که زنبور دار می تواند بکند اینست که در اردیبهشت و خردادتعدادی بچه مصنوعی بگیرد و در مرداد ماه برای اتحاد کردن با جمعیتهای ضعیف از آنها استفاده نماید . تا جمعیتهای تشکیل شده با داشتن ملکه جوان و فعال بتوانند بدون بیماری زمستان را گذرانده و در بهار آینده با تمام قدرت فعالیتشان را آغاز نمایند . نرکشی در جمعیتهادر این ماه و در خیلی از نقاط ایران حتی در تیر ماه شروع شده و به اتمام می رسد . پایان نر کشی اعلام پایان سال برای زنبور ها هم هست . از اول شهریور ماه تقریبا در تمام نقاط کشور ما زنبور ها سال تازه شان را شروع می نمایند . جمعیتهای سالم پائیز و زمستان را بدون زنبور نر می گذرانند و ود زنبور نر از مهر ماه ببعد در کندو علامت طبیعی نبودن وضع داخلی بویژه بی ملکه بودن جمعیت می تواند باشد . تغذیه زمستانی را همین ماه فوری پس از برداشت عسل با تغذیه تحریکی می توان شروع کرد و اگر قبلت شروع شده ادامه داد. در مرداد ماه معمولا جمعیت قوی است ولی تقریبا همه زنبورها ی آن در بهار و تابستان متولد شده اند و عمرشان بزودی پیان یافته حد اکٍر پس از چند هفته خواهند مرد . بنا براین چه بهتر که کار تغذیه تحریکی و ذخیره کردن غذای زمستانی جمعیت را (که کار مشکلی برای زنبوردارها هم هست ) به عهده زنبور ها گذاشت تا زنبور ها ئی که از این پس متولد می شوند و تمام پائیز و زمستان و حتی اوایل بهار زنده مانده و فعالیت خواهد کرد از این کار مشقت آور معاف باشد و در نتیجه بتواند مدت زیادی زنده مانده و همچنانکه بار ها گفته شد از شکوفه های درختان میوه یک محصول جمع نمایند و حتی در فروردین ماه تحویل زنبور دار دهند . در هر زنبورستانی همیشه تعدادی از جمعیتها تغذیه ها را براحتی قبول و تا صبح روز بعد ظرف غذا خوری را خالی می کنند . برخی دیگر برعکس باو جود کمبود عسل در کندویشان تغذیه را قبول ندارند و غذا ی داده شده در ظرف غذا خوری یشان بی مصرف مدتها باقی می ماند و حتی پس از چند روز ترش هم می شود . اینها برای زنبوردار مسئله ایجاد می نمایند . چه اگر این جمعیتها را بحال خودشان رها کند در زمستان از گرسنگی حتما تلف خواهند شد . من موضوع را بدین طریق حل میکنم که به جمعیتها یی که غذا را خوب بر می دارند زیادتر و تا بالاترین حد ممکنه شربیت می دهم و قابهای اضافی را که پر می کنند (و بیش نیاز از زمستانی خودشان است )بتدریج برداشته داخل جمعیتها یی که شربت را برنمی دارند آ ویزان می نمایم و بدین طریق بقول خودم بین جمعیتها تعادل غذایی ایجاد می کنم غارت در این 2 ماه آینده بدلیل شهد در طبیعت شدت می گیرد توصیه آنست که تغذیه ها تنها یک ساعت قبل  از غروب آفتاب انجام گیرد بعلاوه سر هیچ یک از کندوها بمدت زیادبرای باز دید باز گذاشته نشود و سوراخ پرواز تنگ شوند

 

 

 

شهریور ماه

پس از پایان تغذیه زمستانی زنبور دار ناگاه ملتفت خواهد شد که جمعیتها بشدت ضعیف شده اند واز این وضع سخت ناراحت می شود . مثلا کندوهایی که در آغاز تغذیه 20 قاب (2طبقه)پر از زنبور داشته اند در پایان آن تعداد قابهای پر از زنبور شان به 14 عدد هم نمی رسد این جریان کاملا طبیعی است و جای ناراحتی نیست . چه هنگام شروع تغذیه بیشتر ین تعداد زنبور های جمعیت را زنبور هی بهاری و تابستانی تشکیل می دادند که در جریان جمع آوری و غلیظ کردن شربت تلف شده و از بین رفته اند و در پایان تغذیه تعداد کمتری از آنها هنوز باقی مانده و بقیه اش شان زنبورهای زمستانی می باشند . اینست که جمعیت نسبتا ضعیف گردیده است . زنبور های بهاری و تابستانی که بهر حال باید از بین بروند چه بهتر که هر چه زودتر حذف گردند . زمانی که تعداد قابهائیکه دو طرفش پر از زنبور باشد به حدود 10 قاب تقلیل یافت طبقه دوم را بر میدارند و هر وقت به 8 عدد یا کمتر رسید کندو را تنگ می کنند (مراجعه شود به فصل بیوتکنولوژی). در بعضی از زنبورداریها طبقه دوم را هرگز بر نمیدارند . این کار بیشتر در مناطقی توصیه می شود که در آنجا بعضی از سالها هوای  سرد در وسط زمستان ناگهان گرم می شود بطوری که خوشه زمستانی در داخل کندو باز شده زنبور ها  پرواز و ملکه تخمگذاری را شروع می نماید و این گرما مثلا 2 هفته ادامه می یابد . ناگاه دوباره هوا سرد می شود (مثل گیلان و مازندران در بهمن )و حتی اغلب برف هم می بارد زنبور ها به ناچار تخم و لارو ها را رها کرده به خوشه زمستانی بر می گردند . لاروهای خارج مانده از خوشه در اثر سرما داخل سلولها مرده و می گندند . عفونتی که ایجاد می گردد جمعیت و زنبور هایش را ناراحت می نماید . بعلاوه کلی از زحمات ملکه و جمعیت هدر می رود و حال آنکه در کندو های 2 طبقه معمولا خوشه ها باز نمی شود و در نتیجه چنین مسئله ای پیش نمی آید . زنبور عسل عادت به تمیزی فوق العاده دارد و هیچ نوع کثافتی را در داخل کندو تحمل نمی کند . حتی دفع مدفوع را تنها در خارج از کندو و در حال پرواز انجام می دهد . در حالت عادی زمانی که مرگش را حدس احساس کرده و بخارج از کندو پرواز میکند و دیگر بر نمی گردد . تنها زمانی داخل کندو میمیرد که مرگش ناگهانی باشد . مثلا از زنبور دیگری نیش خورده و فرصت پرواز بخارج از کندو را نداشته باشد . جمعیتهای ضعیف را نخست با یک بچه مصنوعی متحد کرده آنگاه تغذیه زمستانی را شروع میکنند . اگر بچه مصنوعی در زنبورستان نبور با یک جمعیت قوی هم همین کار را می توان کرد . ولی جمعیتها ی ضعیف را در زمستان نباید در زنبورستان تحمل نمود چون براحتی انواع واقسام بیماریها را گرفته و داخل زنبورستان پخش میکنند .              زنبورستان باید تا اواسط این ماه از وجود زنبورهای نر کاملا پاک شده باشد. هر گاه در اواخر شهریور و اوایل مهر ماه در کندوئی زنبور نر دیده شد باید کندو را باز و قابها را بیرون آورده و ملکه اش را حتما بچشم دید . دیدن تخمها و لاروها در این ماه از سال و ماههای بعدش بهیچ وجه نشان دهنده و جود ملکه در کندو نیست . چه ممکن است جمعیت مدتها پیش ملکه اش را از دست داده و کارگران تخمگذاری کرده باشند . آخرین مهاجرت یا کوچ دادن در این ماه انجام گرفته و زنبور ها را به محلی اصلیشان یعنی که پاییز و زمستان تا بهار در آنجا می گذرانند بر می گردانند . قبل از مهاجرت باید طبق قواننین کوچ عمل نموده و پس از مهاجرت برخلاف عقیده عده ای از زنبورداران که سوراخ پرواز کندو را بسمت مشرق می گذرانند تا زنبور صبحها کارش را زودتر شروع کند . من سوراخهای پرواز کندو ها را سمت مخالف باد منطقه قرار می دهم . دلیلش اینکه درست است که قرار دادن سوراخهای پرواز ممکن است باعث آن گردد که زنبور ها 10 دقیقه زودتر پروازشان را شروع کنند . با در نظر گرفتن اینکه زنبور ها اقلا در 10 ساعت یعنی 600 دقیقه در روز امکان پرواز دارند اضافه کردن 10 دقیقه کمتر از 2 درصد به مدت پروازشان می افزاید که البته بسیار ناچیز و در مقدار محصول بی اثر است . حال آنکه کوفتن بادهای شدید یه سوراخ پرواز و ورودش بداخل کندو تمام تعادل حرارتی آنرا در هر فصل و هر ماهی که باشد بکلی بهم میریزند و نه تنها فعالیت بلکه حتی زندگی عادیشان را نیز مختل می کند . این وضع بخصوص در زمستان خطر ناک است . تعویض ملکهجمعیتهای ضعیف را در این ماه و یا ماه آینده بهتر است انجام داد. گو اینکه جمعیتعا ملکه را در پاییز با تلفات بیشتری قبول میکنند تا بهار ولی باز تعویض در پاییز را باید ترجیح داد چون جمعیت در بهار آینده بسرعت قوی شده و عسل زیادتری می دهد . برای اینکه تلفات ملکه کمتر شود از روش ویژهای در تعویض پائیزی ملکه استفاده میگردد که در فصل بیو تکنولورژی در باره اش حرف زده شد.

 





می توانید دیدگاه خود را بنویسید
foot pain شنبه 18 شهریور 1396 03:47 ب.ظ
Hey There. I found your blog using msn. This is a really well written article.
I will make sure to bookmark it and return to read more of your useful info.
Thanks for the post. I will definitely return.
http://altharapkin.hatenablog.com/entries/2015/07/21 چهارشنبه 18 مرداد 1396 05:47 ب.ظ
My brother suggested I may like this website.
He used to be totally right. This publish actually made my day.
You cann't consider just how a lot time I had spent for this info!
Thank you!
Jenifer دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 12:11 ب.ظ
My relatives every time say that I am killing my time here at web,
but I know I am getting know-how everyday by reading thes
nice posts.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
آخرین مطالب