تبلیغات
ALBORZ KANDU البرز کندو - حواس زنبور ها را بهتربشناسیم
اکسیر،عسل طبیعی از جنگل های سرزمین دو خورشید(سوادکوه)
تاریخ : چهارشنبه 17 اسفند 1390
نویسنده : عبدالله خادمی

حواس چندگانه زنبور عسل

1-بینایی:

زنبور عسل دارای دو چشم مرکب در دو طرف سر وسه چشم ساده و بسیار ریز که در وسط پیشانی قرار دارند می‌باشد.بینایی در زنبور به کمک دو چشم مرکب انجام می‌شود.ودر مورد سه چشم دیگر می‌توان گفت که ساختمان ساده ای دارند کارایی دقیق آنها مشخص نیست ولی می‌دانیم که قادرند به زنبور بفهمانند نور از کدام سمت می‌تابدیا خورشید در کدام طرف است.هر چشم مرکب در ملکه و کارگرها از حدود 5000 چشم منفرد تشکیل شده است و در زنبورهای نراین عدد به حدود 10000عدد می‌رسد.کمترین تعداد واحدهای بینایی در چشم مرکب مربوط به ملکه می باشد. چشم مرکب در زنبور های نر بزرگتر هم هست طوریکه در پشت سر انتهای دو چشم به هم می‌رسدولی در زنبور های ماده اینطور نیست.چشمهای منفرد هر کدام محیط محدودی را در معرض دید دارند ولی همه آنها باهم تصاویر کوچک را به شکل موزاییکی در مغز زنبور کنار هم قرار می‌دهند و در نتیجه زنبور قادر به دید محیط نسبتا وسیعی میشود.قدرت دید در زنبور عسل پایین تر از انسان است بطوریکه چشمهای انسان 80 بار دقیق تر از زنبور عمل می‌کند0

رنگها:برای انسان طول موجهای نوری بین 400 تا 800 نانومتر قابل رویت است در حالیکه برای زنبور عسل این محدوده بین 300 تا650 نانومتر می‌باشد.با این تر تیب زنبور قادر به تشخیص رنگ قرمز نیست ولی رنگ ویا رنگهای ماورائ بنفش که برای ما قابل رویت نیستند را تشخیص می‌دهد.چون برای ما این محدوده از طیف نوریقابل درک نیست پس نمی‌توانیم بگوییم واقعا زنبور آنها را چه رنگی می‌بیند.

زنبور رنگهای نارنجی و زرد وسبز را به سختی از هم می‌شناسد ولی رنگهای بنفش و ماورائ بنفش را خیلی راحت تر از هم باز می‌شناسد. زنبور معمولا به گلهای قرمز توجهی ندارد مگر گلهایی که با وجود رمز بودنشان باز تابشی از نور آبی هم داشته باشند مثل گل شبدر قرمز ویا گلهای قرمزی که بازتابشی از ماورائ بنفش داشته باشند مثل گلهای قرمز رنگ خشخاش.پس دنیای رنگی ما با دنیای رنگی زنبور های عسل تا حدود زیادی متفاوت است.جالب است بدانیم مثلا بعضی از گلهای سفید را زنبور به دلایلی که گفته شد رنگی می‌بیند.

توانایی زنبور در دریافت اشعه ماورائ بنفش حتی در روز های ابری هم به او کمک می‌کند که در جهت یابی مشکلی نداشته باشدچون از لابلای ابرهای نه چندان ضخیم مقدار قابل ملاحظهای اشعه ماورائ بنفش عبور می‌کند که برای زنبور قابل تشخیص است.

مطلب مهم اینکه :بااینکه بینایی زنبور ضعیف است ولی قدرت تشخیص رنگ او در محدوده‌ی مریی‌اش بسیار بالاست.

2-بویایی

در مورد حس بویایی زنبور باید گفت که شاخکهای این جانور مسئول بوییدن است. قسمت اصلی هر شاخک از هشت قطعه متصل به هم ساخته شده است که زیر میکرو سکوپ روی هر قطعه تعدادی برآمدگی و فرو رفتگی دیده می‌شود زیر هر برآمدگی و زیر هر فرورفتگی اعصابی دیده می‌شود که وظیفه آنها در یافت اثرات بو و انتال آن به مغز برای تشخیص بو می‌باشد.زنبورهای نرتعداد بیشتری از این قطعات دارند و بنابرای دارای قدرت شناسایی بیشتری می‌باشند.در این بین برامدگی‌ها بو را بطور زود گذر و سریع دریافت می‌کند وباعث می‌شود که زنبور بتواند فوری عکس العمل نشان دهد در حالیکه فرورفتگیها بو را کمی دیرتر دریافت می‌کند ولی مدت زیادی آنها را داخل خود نگه می‌دارد و از وضع و نوع ومقدارش دقیقا آگاه شده و زنبور را مطلع می سازد.بین فرورفتگیها و برامدگیها تعداد زیادی مو وجود دارد که وظیفه آنها متفاوت است و در بوییدن نقشی ندارند. ای موها در واقع حس لامسه زنبور می‌باشند. قدرت بویایی زنبور عسل قدری قویتر از انسان است اما اینکه گفته شود زنبور قادر است بوها را از چندین کیلومتری تشخیص دهد اشتباه است.نکته جالب که تصورش برای ما مشکل است اینست که زنبور قادرست با دریافت بوها از شکل جسم نیز مطلع شود (یعنی بوییدن سه بعدی)

رفتار زنبور در برابر بوها:اگر به پرواز زنبور در باغ میوه توجه کنیم می‌بینیم که علیرغم وجود انواع گلها و شکوفه ها زنبور مورد نظر فقط یک بو را انتخاب می‌کند .مثلا اگر در باغ شکوفه های چند نوع میوه هم زمان وجود داشته باشد این زنبور فقط یک نوع میوه را انتخاب می‌کند (مثلا گیلاس) و در همه پروازها روی گلهای گیلاس می‌نشیند و از شهد آن جمع آوری می‌کند وتا شکوفه گیلاس وجود دارد این زنبور سراغ گل دیگری نمی‌رود.در مطالعات با زنبورهای علامتگذاری شده به خوبی این مطلب به خوبی مشخص است.

توجه داشته باشیم که این رفتار زنبور در برابر بو کمک شایانی به بهبودی گرده افشانی می‌کند یعنی هر زنبور نوع خاصی از گلهای باغ را گرده افشانی می‌کند و شانس قرار گرفتن گرده یک نوع گل روی گلاله همان نوع به حد‌اکثر می‌رسد.

غده بویایی:این غده در پشت جانور بین آخرین حلقه کیتینی و حلقه ماقبل آخر وجود دارد که کار آن تشخیص بوی جمعیت خودش است . و به کمک آن فقط قادرست پس از پایان پرواز و برگشت به کندو کندوی خود را از بین سایر کندوهای زنبورستان تشخیص دهد.

3-حس لامسه

همانطور که گفته شد حس لامسه زنبور توسط موهای ریزی که بین برجستگیها وفرورفتگیهای روی شاخکها قرار دارند انجام می‌شود. نزدیک بودن این اعضا با حس بویایی باعث می‌شود که زنبور بتواند چیزی را که می‌بوید لمس کند یعنی سه بعدی بوکند.

برای ما فرقی نمی‌کند که قطعه مکعبی از چیزی را می‌بوییم یا قطعه کروی از همان چیز در حالیکه این امر برای زنبور متفاوت است. ای مطلب به او کمک می‌کند تا در کندوی تاریک و کم نور لابلای قابها و شانهاسلولهای مومی را تشخیص دهد محتویات آنها را بشناسد و بداند داخل هر کدام تخم است یا لارو وحتی اینکه بزرگی آنها چقدر است(چون بر حسب سن و بزرگی نوزادان غذایشان متفاوت است).

زنبور شکل گیاه وگل را از فاصله نسبتا دورتر با کمک بینایی تشخیص می‌دهد اما وقتی نزدیکتر می‌شود این حس بویایی است که باعث تشخیص دقیق می‌شود.زنبور با حس بینایی خود ممکن است نتواند به درستی بلندی و کوتاهی یا فاصله دقیق را تشخیص دهد ولی حس بویایی او کاملا دقیق عمل می‌کند.

4-حس چشایی

غذای زنبور عسل تنها گرده گل و شهد می‌باشد و می‌توان حدس زد که حس چشایی زنبور باید ضعیف باشد. زنبور عسل مثل انسان قادر به تشخیص مزه های شیرین تلخ شور وترش می‌باشد با این تفاوت که تشخیص مزه شیرینی در زنبور ضعیف است مثلا اگر شربت 20 گرم شکر دریک لیتر ‌آب را در اختیار زنبور ها قرار دهیم توجهی به آن نمی‌کنند و به سراغ شهد های شیرین‌تر می‌روند.همین شربت برای انسان پروانه ها و ماهی‌ها شیرین است پس چشایی زنبور در برابر شیرینی حساسیت کمتری دارد.همین باعث می‌شود که زنبور به سراغ شهد‌های رقیق نرفته ودر نتیجه انرژی و زمان کمتری برای تولید عسل مصرف کند.

قسمت عمده نوش گل‌ها را قند‌ها تشکیل می‌دهند و بقیه را آب و مقادیری اسیدهای آلی /روغن‌های فرار/مواد پروتئینی/دیاستازهاو...می‌سازد.سه قند عمده موجود در نوش گل‌ها شامل ساکارز/فروکتوز و گلوکز است که اگر قرار باشد زنبور فقط از یک نوع قند استفاده کند ساکارز را ترجیح می‌دهد و پس از آن به ترتیب گلوکز/مالتوزو فروکتوز مورد پسند حس چشایی زنبور است.

حس چشایی زنبور در برابر مزه تلخ بسیار ضعیف است به طوریکه اگر در آزمایشی در شهد مواد تلخ مثل کینین ریخته شودتا برای انسان کاملا تلخ باشد زنبور بدون هیچ مشکلی از آن می‌خورد و به کندو حمل می‌کند.

5-حس گرماسنجی

زنبور قادرست تغییرات 2/0 درجه‌ای در دمای محیط را حس کند.در حالیکه این جانور خونسرد است و دفاعی در برابر سرمای محیط ندارد اما می‌تواند نوزادان را در برابر تغییرات دما حفظ کند.نوزادان زنبور در دمای 5/34 تا5/35 درجه سانتیگراد رشد می‌کنند.

پایین آمدن دما باعث طولانی شدن دوره نوزادی و ایجاد زنبور های غیر طبیعی و ناقص می‌شود در حالیکه بالا رفتن دما هم باعث مرگ لاروها و نوزادان می‌شود.مرکز اصلی حس گرما سنجی زنبور ها سلولهای ویژه‌ای هستند که در شاخکهایشان می‌باشد و به وسیله تعدادی عصب به مغز ارتباط دارد . زنبور پس از درک تغییرات دما می‌تواند با تدابیری دمای داخل کندو را همیشه در حد مطلوب نگه‌دارد.

6-حس وقت شناسی

زنبور قادر است ساعات شبانه‌روز را دقیقا تشخیص دهد و ثابت شده که این امر بستگی به حرکت خورشید و وضع آن ندارد و بلکه زنبور از ساعت درونی خود استفاده می‌کند.

7-حس شنوایی

زنبور به خاطر ظرافت اندامها و ساختار دست و پاهایش لرزش‌ها را حس می‌کندو به آن واکنش نشان می‌دهد اما اندامی به نام گوش ندارد و قادر نیست امواج صوتی را در یافت و به پیام عصبی تبدیل کند. زنبور فقط طول موجهای خیلی بلند(صداهای کلفت)‌را در یافت می‌کند و به آن واکنش نشان می‌دهد و این مربوط به حالتی است که همین صدا خیلی نزدیک باشد. در ضمن بین صداهای کلفت مختلف هم تفاوتی قائل نمی‌شود و تفاوت آنها را درک نمی‌کند.

......................................................................................................................................................

منابع:

کتاب نقش حشرات در گرده‌افشانی گیاهان زراعی و باغی دکتر مرتضی اسماعیلی

دکتر احد صحراگرد

کتاب اطلس زنبور عسل دکتر نعمت اله شهرستانی

کتاب زنبور عسل و پرورش آن دکتر نعمت اله شهرستانی

اینترنت

www.entomology.ir

www.farmiran.ir

 




می توانید دیدگاه خود را بنویسید
How much does it cost for leg lengthening? دوشنبه 16 مرداد 1396 03:28 ب.ظ
This is my first time pay a visit at here and i am really happy to
read all at alone place.
Gaye دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 03:05 ب.ظ
I always spent my half an hour to read this webpage's articles every day along with a cup of coffee.
کوشا سه شنبه 10 دی 1392 11:25 ب.ظ
دوست عزیز قیمتشون چنده؟
اماده تبادل لینک شما با وبلاگ زنبورداریمان هستیم.
منتظرتیم رفیق
عبدالله خادمی پاسخ داد:
ضمن عرض سلام
وپوزش از تاخیر بوجود آمده در پاسخ به سوال شما قیمت هر کندو برای تعداد بالای 50 عدد همان قیمت تحویل درب کارخانه یعنی 75 هزار تومان است اما برای تعداد کمتر با توجه به هزینه حمل و انبار و کارگری وحمل مجدد بتا باربری جهت ارسال به آدرس متقاضی مبلغ 15 هزار تومان افزوده می شود که جمعاً می شود 90 هزار تومان.
موفق باشید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
آخرین مطالب